Sot është e zakonshme që një makinë e fuqishme ta dërgojë fuqinë te të katër rrotat. Modelet moderne me qindra kuaj fuqi përdorin këtë zgjidhje për të përmirësuar kapjen, përshpejtimin dhe kontrollin, sidomos kur rruga nuk është perfekte.
Por deri në fund të viteve 1970, lëvizja në të katër rrotat lidhej kryesisht me automjete ushtarake, makina pune dhe modele për terrene të vështira. Ideja që e njëjta teknologji mund të shërbente për një kupé sportive dukej e panevojshme dhe tepër e rëndë.
Audi e ndryshoi këtë perceptim në vitin 1980 me Quattro-n origjinale. Modeli nuk ishte makina e parë sportive me të katër rrotat aktive, por ishte makina që e çoi këtë teknologji në prodhim më të gjerë dhe e bëri të pranueshme për performancën e përditshme.
Kur lëvizja në katër rrotat ishte vetëm për terrene të vështira
Pas Luftës së Dytë Botërore, automjetet me katër rrotat aktive njiheshin kryesisht për aftësinë për të kaluar baltë, borë dhe rrugë të dëmtuara. Willys Jeep dhe Land Rover ishin shembuj tipikë të kësaj filozofie.
Në një makinë sportive, sistemet e asaj kohe konsideroheshin shumë të rënda dhe komplekse. Transmisionet shtesë, kutitë e transferimit dhe boshtet rrisnin masën, ndërsa përfitimi në rrugë të thatë nuk dukej aq i madh sa të justifikonte koston.
Për këtë arsye, shumica e makinave të shpejta mbështeteshin te lëvizja e pasme. Ajo ofronte balancë më të mirë dhe sjellje më argëtuese, por kërkonte kujdes të madh kur fuqia vendosej në asfalt të lagësht ose me kapje të dobët.
Përpara Audi-t kishte disa përjashtime të rëndësishme. Jensen FF, i prodhuar nga fundi i viteve 1960, përdorte lëvizje në të katër rrotat dhe ishte një nga grand tourer-at e parë me këtë teknologji.
Megjithatë, prodhimi ishte shumë i kufizuar dhe konfigurimi me timon në të djathtë e mbajti larg një tregu më të gjerë. Makina tregoi se ideja funksiononte, por nuk e ktheu atë në standard.
Më vonë, Porsche 959 e çoi teknologjinë në një nivel shumë më të avancuar. Edhe ajo mbeti një model i rrallë, shumë i shtrenjtë dhe i paarritshëm për shumicën e drejtuesve.
Ajo që mungonte ishte një makinë sportive e prodhuar në numër më të madh, me sistem relativisht të lehtë dhe çmim më të ulët se një super-makinë.
Audi Quattro e solli teknologjinë në prodhim më të gjerë
Audi Quattro u prezantua në Motor Show të Gjenevës në mars 1980. Karroceria bazohej te Audi Coupé B2, ndërsa motori vinte nga Audi 200 5T, por me ftohës ajri për të rritur fuqinë.
Motori me pesë cilindra në linjë, cilindratë 2,1 litra dhe turbo prodhonte 200 kuaj fuqi në 5.500 rpm. Fuqia tërheqëse e motorit arrinte 285 Nm në 3.500 rpm.
Për kohën, këto ishin shifra të forta, por elementi revolucionar nuk ishte vetëm motori. Audi kishte krijuar një sistem permanent me të katër rrotat aktive që ishte mjaftueshëm i lehtë për një makinë sportive të prodhimit masiv.
Kjo e bëri Quattro-n të përdorshme çdo ditë, jo vetëm në gara ose në kushte ekstreme. Ajo mund të drejtohej shpejt në asfalt, borë, shi dhe rrugë me kapje të dobët pa kërkuar aftësitë e një makine gare me lëvizje të pasme.
Tre diferenciale krijuan një sistem më të lehtë dhe më efikas
Audi fillimisht kishte studiuar sistemin e Volkswagen Iltis, por një zgjidhje tradicionale me kuti transferimi do të ishte shumë e rëndë për një kupé sportive.
Inxhinierët përdorën si bazë transmisionin e Audi 80 me lëvizje përpara. Nga kutia e marsheve u dërgua një bosht drejt pjesës së pasme, ndërsa sistemi përdorte tre diferenciale mekanike: përpara, në qendër dhe pas.
Në modelet e para, drejtuesi mund ta bllokonte diferencialin qendror me një komandë pneumatike. Kjo lidhte më fort dy boshtet kur kapja ishte e dobët.
Në vitin 1986, Audi e zëvendësoi këtë sistem me diferencialin Torsen. Ai shpërndante automatikisht fuqinë mes boshteve sipas kapjes, pa qenë nevoja që drejtuesi të ndërhynte.
Ky zhvillim e bëri Quattro-n më të shpejtë, më të lehtë për t’u përdorur dhe shumë më të përshtatshme për rrugën.
Fitoret në rally ndryshuan përgjithmonë perceptimin
Audi hyri në rally me një avantazh që rivalët nuk e kishin: aftësinë për ta përdorur fuqinë në të katër rrotat, veçanërisht në borë, zhavorr dhe baltë.
Quattro fitoi që në fillim të programit të saj sportiv. Audi mori titullin e konstruktorëve në Kampionatin Botëror të Rally-t në vitin 1982, ndërsa Hannu Mikkola u shpall kampion bote për drejtuesit në vitin 1983.
Në vitin 1984, Audi fitoi përsëri titullin e konstruktorëve dhe Stig Blomqvist u bë kampion bote. Suksesi tregoi qartë se lëvizja në të katër rrotat nuk ishte vetëm ndihmë sigurie, por një armë performance.
Rivalët u detyruan ta ndiqnin të njëjtën rrugë. Brenda pak vitesh, rally modern u bë i paimagjinueshëm pa sistemet me të katër rrotat aktive.
Nga Lancer Evolution dhe Impreza te super-makinat moderne
Ndikimi i Audi Quattro u shfaq shpejt te prodhuesit e tjerë. Mitsubishi Lancer Evolution dhe Subaru Impreza WRX STI e ndërtuan reputacionin e tyre mbi motorët turbo dhe sistemet e avancuara me të katër rrotat aktive.
Të dy modelet treguan se një makinë praktike me katër dyer mund të ofronte performancë të jashtëzakonshme në çdo mot dhe në pothuajse çdo sipërfaqe.
Më vonë, teknologjia kaloi edhe te super-makinat. Lamborghini, Bugatti dhe Audi R8 përdorën sistemet me të katër rrotat aktive për ta bërë fuqinë e madhe më të përdorshme.
Sot, një model me 600, 800 ose edhe më shumë kuaj fuqi shpesh mbështetet te kjo zgjidhje. Ajo që dikur shihej si peshë e panevojshme është kthyer në një nga elementet kryesore të makinave moderne të performancës së lartë.
Audi Quattro sot kushton shumë më tepër se dikur
Audi prodhoi Quattro-n origjinale nga viti 1980 deri në vitin 1991. Megjithëse nuk ishte model i prodhuar në vetëm disa qindra njësi, numri i makinave të ruajtura mirë është zvogëluar dhe rëndësia historike ka rritur ndjeshëm çmimet.
Në tregun europian gjatë korrikut 2026, ofertat për Audi Quattro nisin rreth 35.000–49.000 euro për makina që kërkojnë më shumë kujdes ose kanë kilometrazh më të lartë.
Ekzemplarët standardë të ruajtur mirë shfaqen shpesh rreth 66.500–90.000 euro. Një Quattro i vitit 1981 është listuar për 85.000 euro, ndërsa makina të veçanta ose me histori të rrallë mund të arrijnë rreth 127.000 euro ose më shumë.
Këto janë çmime njoftimesh dhe jo domosdoshmërisht vlera përfundimtare të shitjes. Origjinaliteti, historiku, gjendja e karrocerisë dhe cilësia e restaurimit ndikojnë shumë në vlerë.
Specifikimet: Audi Quattro 1980
Motori: Pesë cilindra në linjë, turbo dhe ftohës ajri
Cilindrata: 2.144 cc
Fuqia: 200 kuaj fuqi në 5.500 rpm
Fuqia tërheqëse e motorit: 285 Nm në 3.500 rpm
Transmisioni: Manual me 5 raporte
Sistemi i lëvizjes: Permanent në të katër rrotat
Diferencialet: Tre diferenciale mekanike
Shasia: Audi Coupé B2, e bazuar te Audi 80
Vitet e prodhimit: 1980–1991
Çmimet e kërkuara në Europë: Rreth 35.000–127.500 euro
Audi Quattro nuk ishte thjesht një makinë e shpejtë e viteve 1980. Ajo ndryshoi mënyrën se si industria mendonte për kapjen, fuqinë dhe performancën, duke krijuar një formulë që vazhdon të përdoret edhe sot.